การผลิตสารคดีโทรทัศน์เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้ผลิตชุมชน (ภาคเหนือ) ครั้งที่ 2 การขยายบทบาทสื่อสาธารณะมายังระดับภูมิภาคขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) ที่เริ่มต้นดำเนินงานมาตั้งแต่ปี 2552 โดยสำนักเครือข่ายสื่อพลเมือง ฝ่ายประชาสังคม และฝ่ายข่าว ร่วมกัน (นำร่อง) สร้างรายการโทรทัศน์ในภูมิภาค ถือเป็นพัฒนาการหนึ่งของการความพยายามริเริ่มสร้างกลไกการทำงานระหว่างประชาชนกับสื่อ โดยกระจายบทบาทไปตามศักยภาพ เช่น การร่วมกำหนดทิศทางการพัฒนาสถานี ผ่านการมาร่วมเป็นคณะทำงาน (นำร่อง)สถานีโทรทัศน์ภูมิภาคในแต่ละภาค ร่วมคิด ผ่านการมาร่วมเป็นกองบรรณาธิการร่วมกับทีวีไทยเพื่อวิเคราะห์ประเด็นและทิศทางของข่าวทั้งระดับชาติและระดับพื้นที่ ร่วมผลิตผ่านบทบาทการเป็นนักข่าวพลเมือง และผู้ผลิตชุมชน
สำนักเครือข่ายสื่อพลเมือง ส.ส.ท.มีการจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้และพัฒนาศักยภาพเชิงผลิตสื่อโทรทัศน์ของเครือข่ายสื่อภาคพลเมือง เพื่อให้เกิดกิจกรรมถ่ายทอดทักษะการผลิตสารคดีโทรทัศน์แก่เครือข่ายนักข่าวพลเมืองและผู้ผลิตอิสระในพื้นที่ในปี 2553 โดยจัดการอบรมรุ่นที่ 2 ขึ้น ทำให้เกิดการเรียนรู้และมีพัฒนาการมีส่วนร่วมกับบุคลากรที่มีศักยภาพด้านการผลิตสื่อโทรทัศน์ในพื้นที่และเครือข่ายที่สนใจพัฒนาทักษะการผลิตสารคดีโทรทัศน์ที่ชัดเจนขึ้น
เครือข่ายผู้เข้าร่วมคือบุคคลหรือกลุ่มที่มีพื้นฐานการผลิตงานโทรทัศน์เบื้องต้น มีเครื่องมือในการทำงาน และมีประเด็นที่จะสื่อสารเชิงลึกที่ตอบโจทย์ธีมของพื้นที่ที่ร่วมกันกำหนดมาในคณะทำงาน(นำร่อง)สถานีภูมิภาค คือเรื่อง
“เรียนรู้คนพื้นถิ่น บนแผ่นดินแห่งความหลากหลาย” โครงการนี้จึงกำหนดคุณสมบัติไว้คือ
1.เป็นเครือข่ายนักข่าวพลเมืองที่ผ่านการอบรมทักษะการผลิตข่าวเบื้องต้นกับสำนักเครือข่ายสื่อประชาสังคม
2.เป็นภาคประชาสังคมที่ประสานการทำงานกับผู้ผลิตในชุมชนที่ผ่านทักษะการผลิตงานวีดิทัศน์มาร่วมผลิต
3.เป็นผู้ผลิตชุมชนที่สนใจผลิตสารคดีของชุมชน
โดยเงื่อนไขการเข้าร่วมโครงการคือ ทุกทีม (3คน) เสนอจะต้องประเด็น สคริปต์ งานผลิตสารคดีโทรทัศน์เพื่อสร้างความเข้าใจ ในหัวข้อ “เรียนรู้คนพื้นถิ่น บนแผ่นดินแห่งความหลากหลาย” ความยาวไม่น้อยกว่า 8 นาทีและไม่เกิน 10 นาที จำนวน 1 ตอน ประเด็นที่จะผลิตมีความเกี่ยวข้องกับพื้นที่ที่ภาคประชาสังคมผู้เสนอโครงการมีภูมิลำเนาอยู่ จากนั้นกระจายการรับรู้ผ่านคณะทำงานฯ ผู้ประสานงานสำนักฯ ประสานไปยังเครือข่ายที่มีศักยภาพ และทางสื่อใหม่ ทั้งนี้มีผู้ผ่านเข้าร่วมโครงการและร่วมผลิตงานสารคดีตลอดโครงการและได้งานสารคดีความยาว 8 นาที ทั้งหมด 10 ทีม ดังนี้
1.เครือข่ายจากสถาบันวิจัยหริภุญชัย และเครือข่ายภาคประชาชน จ.ลำพูน นำเสนอสารคดีเรื่อง "พิธีกรรมหน้าหมู่ คนลุ่มน้ำทา" เรื่องราวของภูมิปัญญาของวิถี เชื่อมโยงกับหลักศาสนา และความเชื่อ
2.เครือข่ายเยาวชนโกศัยนคร จ.แพร่ นำเสนอสารคดีเรื่อง "แม่น้ำสาย ยังไม่สาย ด้วยพลังของเยาวชน" เรื่องราวของวิถีชีวิตของคนลุ่มแม่น้ำสาย หนึ่งในสิบหกสาขาของลำน้ำยม อดีตมีความอุดมสมบูรณ์ ปัจจุบันมีการสร้างฝาย มีการบุกรุกพื้นที่ลุ่มน้ำ อยากให้ผู้คนกลับมายึดถือวิถีชีวิตดั้งเดิม เห็นถึงความสวยงามและความสุขในอดีต เพราะปัจจุบันชุมชนไม่เห็นความสำคัญของลำน้ำ
3.เครือข่ายนักข่าวพลเมืองชาติพันธุ์ (ADDA) จ.เชียงราย ร่วมกับผู้ผลิตจากสนามฝันมีเดีย จ.เชียงใหม่ นำเสนอสารคดีเรื่อง "ผีขุนน้ำ" เรื่องราวของพิธีเลี้ยงผีขุนน้ำ ในอดีตพิธีเลี้ยงผีขุนน้ำเป็นการขอบคุณสิ่งศักดิ์สิทธิ์เจ้าป่าเจ้าดอย การทำการเกษตรของชาวบ้านจะมีการขอขมาและขอบคุณท่านที่ดูแลผืนป่า แต่ปัจจุบันชาวบ้านนำมาใช้เป็นกุศโลบาย เป็นเครื่องมือในการดูแลรักษาป่า เพื่อให้ชาวบ้านที่มีความเชื่อและศรัทธาต่อผีขุนน้ำมีความยำเกรง หวาดกลัว และร่วมกันรักษาป่า
4.เครือข่ายผู้ผลิตจากเสียงสันติ จ.เชียงใหม่ นำเสนอสารคดีเรื่อง "ไม้สักทอง" เรื่องราวของต้นไม้สักทองในแม่ฮ่องสอนมีคุณภาพและมูลค่าสูง อยากนำเสนอว่า คนตัวเล็กๆไม่สามรถขอความร่วมมือจากหน่วยงานภาครัฐให้มาปกป้องป่าสักทองได้ ภาพจับมือกัน เป็นการสื่อถึงความร่วมมือของชาวบ้านในชุมชนเพื่อปกป้องไม้สักทอง
5.เครือข่ายนักข่าวพลเมืองชาติพันธุ์ (ศูนย์ลูกหญิง) จ.เชียงราย นำเสนอสารคดีเรื่อง "เสื้อปั๊ด ซิ่นต๋า" เรื่องราวของการแต่งกายของผู้หญิงไตลื้อ ต้องการนำเสนอว่าที่แท้จริงการแต่งกายดั้งเดิมหญิงไตลื้อไม่ได้ใส่ชุดดำ เพราะไปคุยกับแม่เฒ่าไตลื้อที่อพยพมาจากสิบสองปันนาบอกว่า หญิงไตลื้อใส่เสื้อปั๊ดสีขาว ซิ่นสีเขียวปักลายเป็นรูปตา ที่พม่าแม่เฒ่าไตลื้อก็ยังแต่งกายแบบนี้ แต่ที่ผ่านมาระยะหลังกระทั่งในปัจจุบัน การประกวดการแต่งกายของหญิงไตลื้อก็ใส่ชุดดำ และหญิงไตลื้อรุ่นใหม่ก็ใส่ขาสั้น สายเดี่ยว จึงอยากนำเสนอเรื่องราวเพื่อศึกษาและตีแผ่วัฒนะรรมการแต่งกาย ให้ไตลื้อรุ่นใหม่หันมาใส่ใจวัฒนธรรมการแต่งกาย
6.นักศึกษาจาก มหาวิทยาลัยพะเยา นำเสนอสารคดีเรื่อง "ดอยแม่สลอง" เรื่องราวของการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมของชาวจีนบนดอยแม่สลอง บ้านเรือนเปลี่ยนแปลง สร้างที่พักอาศัยให้นักท่องเที่ยว ลุกหลานในชุมชนมาหางานทำในเมืองหลวง วัฒนธรรมค่อยๆเลือนหาย เพราะเหลือแต่คนแก่ ไม่มีใครสืบทอดประเพณี
7.เครือข่ายลุ่มน้ำโขง จ.เชียงราย นำเสนอสารคดีเรื่อง "คนเลี้ยงควายแห่งเวียงหนองหล่ม" เรื่องราวของ วิถีชีวิตคนเลี้ยงควายกับพื้นที่ชุ่มน้ำเวียงหนองหล่ม โดยเวียงหนองหล่มกำลังถูกพัฒนา มีการขุดลอกปรับภูมิทัศน์ ซึ่งขัดกับระเบียบของแรมซาไซต์ (พื้นที่ชุมน้ำโลก) และทำให้ควายลงหากินในหนองไม่ได้ สูญเสียความมั่นคงทางอาหาร
8.นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยพายัพ จ.เชียงใหม่ นำเสนอสารคดีเรื่อง "ไร่หมุนเวียน" เรื่องราวของชนเผ่าปะกากะญอ มีวิธีทำไร่หมุนเวียน โดยการรักษาความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่า และสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องไร่หมุนเวียน
9.นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยพายัพ จ.เชียงใหม่ นำเสนอสารคดีเรื่อง "4 เป้น 1 ณ ริมปิง" เรื่องราวของ ชุมชนวัดเกตุ ที่เชียงใหม่ ชาวชุมชนมีหลายศาสนาทั้งพุทธ ซิกส์ คริสต์ และอิสลาม แต่อยู่ร่วมกันอย่างอบอุ่น คนในชุมชนแห่งนี้ร่วมกันต่อต้านการขยายถนน การพัฒนาชุมชนเมือง
10.เครือข่ายนักข่าวพลเมืองมูลนิธิผู้สูงอายุ จ.เชียงใหม่ นำเสนอสารคดีเรื่อง "แม่ตา" เรื่องราวของการคลอดลูกของคนสมัยก่อนโดยการใช้หมอตำแย สะท้อนให้เห็นความเปลี่ยนแปลงในสังคมปัจจุบัน
ตลอดกระบวนการอบรม ได้รับคำแนะนำจากวิทยากรหลายๆท่าน ซึ่งเป็นบุคลากรที่มีศักยภาพในพื้นที่ภาคเหนือ ผสมผสานกับทีมวิทยากรกระบวนการของส.ส.ท. ซึ่งก่อนหน้านี้ มีการประชุมเพื่อปรับกระบวนการโดยถอดบทเรียนจากรุ่นที่ 1 ระยะเวลาเวลาการอบรมจึงเป็น 3 วัน 2 คืน เมื่อวันที่ 25-27 มิถุนายน 2553 ที่ผ่านมา และมีวิทยากรประชุมกลุ่มย่อยพัฒนาประเด็น ตลอดจนการติดตามผลงาน จนกระทั่งได้งานสารคดีจากเครือข่ายทั้งหมด 10 เรื่อง และได้ออกอากาศทางรายการทีวีจอเหนือ สถานีโทรทัศน์ Thai PBS
รายชื่อวิทยากร1.คุณสิทธิพงษ์ กัลยาณี ผู้ผลิตสารคดีอิสระ Co-producer on location สารคดี BURMA VJ
2.คุณเจริญกูล เฉลียวเกรียงไกร ผู้ผลิตสารคดีอิสระ รายการพันแสงรุ้ง มดคันไฟ ฯลฯ
3.คุณอานนท์ ตันติวิวัฒน์ สำนักข่าวประชาธรรม
4.ดร.ภัทรา บุรารักษ์ คณะทำงานทีวีจอเหนือ
5.อ.นฤมล วันทนีย์ คณะทำงานทีวีจอเหนือ
6.อ.ชลธิศ แก้วประเสริฐสม อาจารย์มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
7.คุณอัจฉราวดี บัวคลี่ ผู้ชำนาญการสื่อภาคพลเมือง
8.คุณวราสิทธิ์ แสงทอง เจ้าหน้าที่ฝ่ายเครือข่ายผู้ผลิตอิสระ
9.คุณสุภาพร เป็งสถาน ผู้ประสานงานสำนักเครือข่ายสาธารณะ (ภาคเหนือ)
10.คุณภูมิพัฒน์ บุญเลี้ยง โปรดิวเซอร์ข่าวพลเมือง ทีวีไทย
11.คุณสกล เจริญเวช เจ้าหน้าที่ฝึกอบรม สำนักเครือข่ายสาธารณะ
ผลงานสารคดีโทรทัศน์เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้ผลิตชุมชน (ภาคเหนือ) ครั้งที่ 2 1.พิธีกรรมหน้าหมู่ คนลุ่มน้ำทา
2.แม่นำสายยังไม่สาย ด้วยพลังเยาวชน
3.ผีขุนน้ำ
4.ไม้สักทอง
5.เสื้อปั๊ด ซิ่นต๋า
6.ดอยแม่สลอง
7.คนเลี้ยงควายแห่งเวียงหนองหล่ม
8.ไร่หมุนเวียน
9. 4 เป็น 1 ณ ริมปิง
10.แม่ตา
หัวข้อ: สารคดีโทรทัศน์เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้ผลิตชุมชน (ภาคเหนือ) ครั้งที่ 2 พ.ศ.2553 (อ่าน 890 ครั้ง)
